Ekonomia

Wielki kryzys gospodarczy 1929 rok

Wielki kryzys, który nazywany jest również wielką depresją uważany jest za jeden z największych jak nie największy kryzys gospodarczy jaki miał miejsce w XX wieku. Kryzys, który rozpoczął się w roku 1929 objął wszystkie kraje za wyjątkiem ZSRR.

Wielka depresja rozpoczęła się w Stanach Zjednoczonych po nowojorskiej giełdzie z 24 października 1929 – Wall Street. Wtedy to zgodnie z zapowiedziami fachowców spadły ceny niemalże wszystkich akcji, a co za tym idzie doprowadziły do bankructwa oraz zadłużenia, które objęły wszystkie kraje prócz ZSRR. Kryzys gospodarczy doprowadził do zwiększenia się bezrobocia, które w tym czasie w Stanach Zjednoczonych osiągnęło około 35%. Produkcja przemysłu spadła w Stanach Zjednoczonych, Polsce i wielu innych krajach o około 50%. Wolumen handlu światowego obniżył się z 3 miliardów w roku 1929, by cztery lata później spaść do miliarda dolarów. Dzięki kryzysowi zdaniem wielu osób do władzy doszedł Adolf Hitler.

Kryzys gospodarczy doprowadził do ograniczenia importu co jeszcze bardziej pogłębiło kryzys w krajach, które eksportowały towar do USA.

Wielki kryzys gospodarczy w kilku państwach trwał nawet do końca lat trzydziestych gdzie bezrobocie sięgało 40%, a zachwiany system finansowych państw nie pozwalał na zwiększenie produkcji, bowiem nie było pewności tego czy towar zostanie zakupiony przez społeczeństwo.

Aby odczuć jak najmniej kryzys i zakończyć go prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Delano Roosevelt wprowadził w życie program „nowego ładu”. Zgodnie z nim władze Stanów Zjednoczonych pośpieszyły z pomocą gospodarstwom rolnym. Uruchomiono także roboty publiczne, przy budowie dróg, mostów co pomogło odbić się od dna. Zgodnie z planem bezrobocie miało spaść do 10%, ale sztuka ta dla Roosevelta się nie udała.

W Polsce aby wyjść z kryzysu wprowadzono 4-letni plan inwestycyjny, który opracował Eugeniusz Kwiatkowski. Plan ten przewidywał rozbudowę Centralnego Okręgu Przemysłowego, który mieścił się w widłach Wisły i Sanu. Planowano zwiększenie liczby fabryk, niestety realizacja planu nie została zakończona z powodu wybuchu II wojny światowej.

Wzrost gospodarczy

Wzrost gospodarczy to główny wskaźnik, który określa kondycję danej gospodarki oraz tempo jej rozwoju. Wzrost gospodarczy przedstawia się jako określona wielkość procentową, która obliczana jest za ostatni okres rozliczeniowy (najczęściej rok) w stosunku do okresu poprzedniego. Wartość ta to różnica pomiędzy wysokościami produktów krajowych brutto w dwóch okresach wyrażana w procentach. Tak więc, wzrost gospodarczy może być zarówno dodatni jak i ujemny.

Jeśli chodzi o sama typologię, sposób jego liczenia, to wzrost gospodarczy zależny jest od bardzo wielu czynników. Wiele pojęć ekonomicznych z nim się wiąże, najważniejsze z nich to już wspomniany produkt krajowy brutto ale także inflacja, deflacja, inwestycje itp.

Wysoki wzrost gospodarczy uzyskiwany jest głównie dzięki pojawieniu się wysokich nakładów inwestycyjnych. W zależności od systemu gospodarczego mogą one wynikać ze sfery prywatnej jak i państwowej. Dobrym przykładem są współczesne Chiny, które w połowie lat 90-tych zaczęły dynamicznie się rozwijać. Zapoczątkowały to reformy, dzięki którym otwarto gospodarkę dla firm zagranicznych oraz uruchomiono państwowe inwestycje. Duża liczba mieszkańców to dość duże przychody budżetowe, które spożytkowane w dobry sposób dwukrotnie zwracają się. Chiny rozpoczęły wielkie budowy autostrad, zapór, elektrowni oraz innej infrastruktury. Do tego doszły ogromne pieniądze zagraniczne, wiele firm przeniosło produkcję do Chin z racji bardzo niskich kosztów pracy. To wszystko zaowocowało sukcesem gospodarczym

Chiny to przykład wyjątkowy z racji skali, wysoki wzrost gospodarczy utrzymywany był do niedawna również w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Takie państwa jak Łotwa, Litwa czy Słowacja rozwijały się bardzo szybko dzięki przeprowadzeniu systemowych reform. Inwestycje nie były tutaj duże, oczywiście w stosunku do liczby mieszkańców wystarczały one do rozpędzenia gospodarki.

Widać więc, że wzrost gospodarczy następuje głównie poprzez inwestycje. Jednak często wraz z nim pojawia się inflacja czyli wzrost cen.

Tygrysy gospodarcze

Tygrysy gospodarcze to określenie nadawane krajom bardzo szybko rozwijającym się. Wskaźnik wzrostu gospodarczego w ich przypadku jest kilkukrotnie wyższy od tego jaki uzyskują inne państwa w regionie. Cechą charakterystyczną tego typu gospodarek jest również to, że są to zazwyczaj tak zwane rynki wschodzące czyli stosunkowo biedne kraje starające się szybko nadrobić dystans do bogatszych.

Terminem tygrysa gospodarczego nazywano wiele państw na przestrzeni ostatnich kilku dziesięcioleci. Początkowo odnosiło się ono głównie do krajów azjatyckich, ze wschodniej i południowo-wschodniej części tego kontynentu. Chodzi oczywiście o gospodarki Tajwanu, Korei Południowej, Singapuru czy także dawnej kolonii angielskiej Hong-Kongu. Obecnie ich miejsce zajęły kraje z południa, jako tygrysy gospodarcze wymienia się Tajlandię oraz Wietnam, Chiny to wyjątkowy przypadek. Państwo środka aspiruje powoli do roli potęgi gospodarczej.

Jeśli chodzi o inne regiony świata to w Europie szybko rozwijały się w swoim czasie kraje bałtyckie, czyli Łotwa, Litwa i Estonia. Tempo wzrostu pozwoliło im w ciągu kilkunastu lat prześcignąć startujące z wyższego pułapu gospodarki Polski czy Czech. W latach 80-tych wysoki wzrost gospodarczy miały również kraje Europy Zachodniej, chodzi o Irlandię oraz Hiszpanię, które obecnie należą już do czołówki światowej jeśli chodzi o zamożność.

Jeśli chodzi o Polskę to nasza gospodarkę charakteryzuje długoletni i stabilny wzrost gospodarczy. Dzięki temu nie mamy jakiś spektakularnych lat jeśli chodzi o tempo rozwoju ale unikamy również jego spadków.

Państwo określane jako tygrys gospodarczy charakteryzuje się najczęściej bardzo wysokim wzrostem, przekraczającym nawet dziesięć procent w stosunku rocznym osiąganym przez okres minimum kilku lat. Gospodarka w tym czasie przyciąga wielu inwestorów, struktura jest reformowana, zachodzą systemowe zmiany w życiu społecznym. Tygrys gospodarczy to określenie, które podkreśla wyjątkowość danego rynku szczególnie w stosunku do krajów bardziej rozwiniętych. W tych ostatnich wzrost jest najczęściej niski, trudno z wysokiego pułapu szybko rozwijać się.

Leszek Balcerowicz

Leszek Balcerowicz to jeden z najbardziej znanych na świecie współczesnych polskich ekonomistów. Jest to osoba o niezwykle bogatym życiorysie, swoja karierę rozpoczynał już w PRL-u jako pracownik w Instytucie Problemów Marksizmu-Leninizmu mieszczącym się przy KC PZPR. Wykładał również na ówczesnym SGPiS, poprzedniczce dzisiejszej Szkoły Głównej Handlowej. Za rządów partii komunistycznej w Polsce odbył kilka stażów za granicą, już wtedy był wyróżniającym się młodym ekonomistą.

Leszek Balcerowicz od studiów zaangażował się w politykę, W 1969 roku został członkiem PZPR, po wprowadzeniu stanu wojennego opuścił partię. W następnych latach związał się z opozycją, stał się jednym z jej głównych ekspertów jeśli chodzi o sprawy ekonomiczne. W pierwszych rządach po 89 roku sprawował liczne funkcje ministerialne. Zasłynął głównie z planu restrukturyzacji naszego kraju oraz głębokiej reformy gospodarczej. W Literaturze jest ona określana jako tzw. plan Balcerowicza, jednak w rzeczywistości był on tylko jego wykonawcą. Reforma została Polsce narzucona, jako warunek udzielenia przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy kredytów dla naszego kraju.

Leszek Balcerowicz w latach 90-tych był również aktywny jeśli chodzi o politykę. Działał głównie w Unii Wolności, u jej schyłku istnienia był nawet prezesem tej partii. W rządzie Jerzego Buzka był wicepremierem, to jego odejście spowodowało rozpad koalicji. Później został prezesem Narodowego Banku Polskiego. Obecnie nie jest czynny w polityce, zajął się pracą naukową.

Leszek Balcerowicz to ekonomista, który budzi wiele emocji, zarówno pozytywnych jak i negatywnych. Doceniany jest jego wkład w reformę gospodarki, jednak inni zauważają, że plan był zbyt drastyczny i całkowicie zrujnował państwo. Podnoszą, że nie zadbano o sprawy społeczne a szybka prywatyzacja doprowadziła do wypompowania z kraju ogromnego kapitału. Inny zarzut jest taki, że reforma zatomizowała społeczeństwo na bardzo bogatych i zdecydowaną większość biedną.