Ekonomia

Skarb Państwa

Skarb Państwa to jeden z najważniejszych podmiotów w praktycznie każdej gospodarce rynkowej. Oczywiście, występuje również w innych systemach,jednak zazwyczaj pod nieco innymi nazwami i mający zupełnie inne prawa i obowiązki. Skarb Państwa to organ posiadający status prawny, dzięki osobowości prawnej może być on stroną we wszelkiego rodzaju postępowaniach, które roztrzygane są na gruncie stosownego kodeksu. W Polsce Skarb Państwa reprezentuje z reguły stosowny minister, bądź to powołany konkretny w tym resorcie, bądź na przykład minister finansów.

Skarb Państwa w konkretnych krajach ma różne uprawnienia. Z reguły są one tym większe im więcej majątku pozostaje w rękach państwa. W takim przypadku występuje on jako właściciel ze wszystkimi tej funkcji prawami i obowiązkami. Z kolei w krajach o ugruntowanej gospodarce kapitałowej ma on stosunkowo niewielkie znaczenie. Dla przykładu, w Stanach Zjednoczonych praktycznie nie ma przedsiębiorstw państwowych, wszystko znajduje się w rękach prywatnych. W Polsce zaś, Skarb Państwa ma ogromne pole do działania, mnogość majątku którym zarządza powoduje, że jest to jeden z najważniejszych resortów. Jego rolą jest głównie dbanie o jakość zarządzania w poszczególnych państwowych przedsiębiorstwach oraz o ich przygotowanie do procesu prywatyzacji. Jednak nawet po prywatyzacji, państwo często zostawia sobie jakiś ułamek procenta akcji danej spółki, tak więc Skarb Państwa przejmuje zarządzanie nim w jego imieniu.

Skarb Państwa ma dość długa historię, w Polsce jego rozdzielenie nastąpiło już w 1590 roku. W innych państwach miało to miejsce jeszcze wcześniej, już w starożytnym Rzymie istniało takie pojęcie. Rozdzielenie wynikało zazwyczaj z potrzeby uregulowania stosunków pomiędzy własnością wspólna-państwową a prywatną. Bez tego mogły zatrzeć się granice co w historii wielokrotnie miało miejsce. Przykładem były skarbce królewskie, które traktowane jako całość stawały się w gruncie rzeczy prywatnym dobrem panujących władców. Po rozdzieleniu następowała większa kontrola zewnętrznych organów i można był realizować w efektywniejszy sposób różne inwestycje czy tez opłacać ważne instytucje, takie jak wojsko czy policję.

Rada Polityki Pieniężnej

Rada Polityki Pieniężnej jest organem ustawowym, wchodzącym w skład Narodowego Banku Polskiego. Można stwierdzić, że jest to jakby organ wykonawczy, który podejmuje w głosowaniach większość decyzji wynikających z możliwych kompetencji NBP. Niektórzy uważają, że RPP to pewnego rodzaju grono ekonomistów, którzy swoimi decyzjami w ogromnym stopniu wpływają na kształt polityki finansowej nie tylko banku centralnego ale również państwa.

Takie podejście wynika zapewne z dość szerokich kompetencji, zarówno NBP jak i samej Rady Polityki Pieniężnej. Rada działa przecież pod przewodnictwem prezesa Narodowego Banku Polskiego, a jej członkowie w odpowiedniej liczbie nominowani są przez najwyższe organy państwowe-Prezydenta, Sejm i Senat. Każdy z nich może powołać po trzy osoby na kadencję sześcioletnią. Dzięki temu członkowie rady obejmują poglądami szerokie spektrum sceny politycznej w Polsce.

Rada Polityki Pieniężnej ma ważne zadania, do najważniejszych należy ustalanie wysokości stóp procentowych. Odbywa się to po wcześniejszym przeanalizowaniu sytuacji gospodarczej w kraju, najnowszych wskaźników oraz spodziewanych procesów. Rada może podnieść, obniżyć lub pozostawić na dotychczasowym poziomie stopy procentowe. Decyzje rady w tym zakresie są zazwyczaj oczekiwane przez środowisko giełdowe, to od niej zależy kurs naszej waluty. Niektórzy ekonomiści uważają również, że rada może w dość znaczący sposób przyczyniać się do spowalniania bądź przyspieszenia rozwoju gospodarczego. Wskazują na fakt, że niskie stopy to tani kredyt i co za tym idzie więcej inwestycji. Inni w wyższych stopach widza ryzyko większej inflacji.

Rada Polityki Pieniężnej to również ustalanie obowiązkowej rezerwy bankowej, składanie sprawozdania o wykonaniu budżetu, współpraca przy opracowywaniu projektu ustawy budżetowej.

Obecnie przewodniczącym rady Polityki Pieniężnej jest Sławomir Skrzypek, prezes NBP. Wcześniej do grona najbardziej znanych należeli Hanna Gronkiewicz-Waltz oraz Leszek Balcerowicz. Wyjątkowość tego organu powoduje, że stanowisko to jest niezwykle prestiżowe w środowisku ekonomistów.

Unia Europejska

Unia Europejska to wielka organizacja krajów położonych na kontynencie europejskim. Początkowo została założona z myślą o współpracy poszczególnych państw w zakresie gospodarki. Jedna w ostatnich latach zdecydowano się, jakby na przekór założycielom, pogłębiać tą współpracę i rozszerzyć ją na sferę polityczną a w przyszłości nawet wojskową. Zajmijmy się jednak tylko ekonomią Unii Europejskiej.

Unia Europejska to kilkaset milionów mieszkańców, połowa kontynentu, ogromny rynek i jedna z największych gospodarek świata. Wszystko to sprawia, że organizacja ma znakomite perspektywy oczywiście jeśli spełni kilka podstawowych warunków. Chodzi głównie o zwiększenie swobody gospodarczej oraz redukcję kosztów zatrudniania pracowników. Obecnie, szczególnie tzw. stare kraje unijne mają bardzo wysokie obciążenia z tego tytułu. Nowe z racji niższego rozwoju gospodarczego przyciągają większość inwestycji zagranicznych i skutecznie rywalizują o kapitał z krajami wyżej rozwiniętymi.

Kolejne bolączki Unii to pewne zapisy i umowy, które istnieją tylko na papierze. W praktyce pomimo wspólnych ustaleń, każde państwo członkowskie prowadzi oddzielna politykę gospodarczą. Niektóre dotują swoje przedsiębiorstwa pomimo że jest to niezgodne z unijnym prawem. Inne utrudniają swobodne działanie przedsiębiorcom z krajów członkowskich.

Jeśli chodzi o historię to Unia Europejska była zakładana jako stowarzyszenie gospodarcze, pierwsze nazwy to Europejska Wspólnota Węgla i Stali, następnie przekształcona w Europejska Wspólnotę Gospodarczą. Wizja była taka aby znieść granice gospodarcze pomiędzy poszczególnymi krajami co ułatwiłoby znacznie działanie przedsiębiorcom. Kolejna zaleta Unii to swobodny przepływ siły roboczej oraz kapitału. Można stwierdzić, że niektóre założenia są wykorzystywane, inne wypaczane. Przykładem jest polityka rolna, czyli dotowanie rolnictwa. Pochłania ona zdecydowanie największa część unijnego budżetu a jedyne co udaje się dzięki tym pieniądzom zrobić to sztuczne utrzymywanie wysokiego poziomu życia rolników w niektórych państwach.