Ekonomia

Spekulacja

Spekulacja to ciekawe zagadnienie z zakresu ekonomii. Obejmuje ono podejmowane działania w celu osiągnięcia jak najwyższego zysku w stosunkowo krótkim czasie. Spekulacja występuje głównie na rynkach giełdowych, gdzie jej przedmiotem stają się akcje poszczególnych spółek. Spotykana jest również na rynku walutowym, spekuluje się wtedy jedną walutą lub grupa walut z określonego regionu.

Aby zarobić na spekulacji należy posiadać odpowiedni kapitał oraz wiedzę. Wielkość potrzebnego kapitału zależy od skali akcji, zależy od ilości pieniędzy jakie trzeba zainwestować aby wpłynąć na kurs waluty lub notowań danej spółki. Oczywiście, w praktyce na takie działania mogą sobie pozwolić tylko najwięksi gracze na światowym rynku finansowym. Międzynarodowe instytucje finansowe, banki czy fundusze inwestycyjne, są w stanie wyłożyć nawet kilka miliardów dolarów na akcję spekulacyjną.

Jeśli chodzi o przykłady to z ostatnich z naszego podwórka można wymienić granie kursem złotego w 2009 roku przez amerykański bank Goldman Sachs. Przyznał się on, że celowo doprowadził on do osłabienia złotego aby w efekcie na tym zarobić. W szczegółach wygląda to tak, że mając informację o spodziewanych tendencjach gospodarczych takich jak osłabienie lub wzmocnienie wzrostu gospodarczego inwestuje się w dana walutę. Kiedy następuje spadek jej kursu celowo dodatkowo ją się osłabia aby zarobić w kolejnym okresie na dużej różnicy kursowej. Podobna zasada odnosi się do rynku giełdowego i spekulacji akcjami. Ważne jest aby w odpowiednim momencie wejść w posiadanie jakiegoś pakietu akcjami oraz aby mieć środki na dalsza spekulację. Przez zakup dużych pakietów wywołuje się sztuczne podniesienie notowań co przekłada się zainteresowaniem przez innych inwestorów. Kiedy akcje zwyżkują swój pakiet sprzedaje się po określonym wcześniej spodziewanym lub często nawet większym zysku.

Obecnie, działania spekulacyjne uważane są powszechnie za naganne i zarówno państwa jak i władze poszczególnych giełd starają się przeciwko nim przeciwdziałać. Jeśli chodzi o spekulacje na rynkach walutowych to za ochronę waluty krajowej odpowiadają zazwyczaj banki centralne, które posiadają w tym celu odpowiednie rezerwy. Dzięki ich wykorzystaniu mogą w znaczny sposób niwelować wahania kursów swojego pieniądza. Utrudniona sytuacja jest na giełdach, gdzie stosuje się zazwyczaj pewna jawność odnośnie kupna większych pakietów akcji jednej spółki.

Skarb Państwa

Skarb Państwa to jeden z najważniejszych podmiotów w praktycznie każdej gospodarce rynkowej. Oczywiście, występuje również w innych systemach,jednak zazwyczaj pod nieco innymi nazwami i mający zupełnie inne prawa i obowiązki. Skarb Państwa to organ posiadający status prawny, dzięki osobowości prawnej może być on stroną we wszelkiego rodzaju postępowaniach, które roztrzygane są na gruncie stosownego kodeksu. W Polsce Skarb Państwa reprezentuje z reguły stosowny minister, bądź to powołany konkretny w tym resorcie, bądź na przykład minister finansów.

Skarb Państwa w konkretnych krajach ma różne uprawnienia. Z reguły są one tym większe im więcej majątku pozostaje w rękach państwa. W takim przypadku występuje on jako właściciel ze wszystkimi tej funkcji prawami i obowiązkami. Z kolei w krajach o ugruntowanej gospodarce kapitałowej ma on stosunkowo niewielkie znaczenie. Dla przykładu, w Stanach Zjednoczonych praktycznie nie ma przedsiębiorstw państwowych, wszystko znajduje się w rękach prywatnych. W Polsce zaś, Skarb Państwa ma ogromne pole do działania, mnogość majątku którym zarządza powoduje, że jest to jeden z najważniejszych resortów. Jego rolą jest głównie dbanie o jakość zarządzania w poszczególnych państwowych przedsiębiorstwach oraz o ich przygotowanie do procesu prywatyzacji. Jednak nawet po prywatyzacji, państwo często zostawia sobie jakiś ułamek procenta akcji danej spółki, tak więc Skarb Państwa przejmuje zarządzanie nim w jego imieniu.

Skarb Państwa ma dość długa historię, w Polsce jego rozdzielenie nastąpiło już w 1590 roku. W innych państwach miało to miejsce jeszcze wcześniej, już w starożytnym Rzymie istniało takie pojęcie. Rozdzielenie wynikało zazwyczaj z potrzeby uregulowania stosunków pomiędzy własnością wspólna-państwową a prywatną. Bez tego mogły zatrzeć się granice co w historii wielokrotnie miało miejsce. Przykładem były skarbce królewskie, które traktowane jako całość stawały się w gruncie rzeczy prywatnym dobrem panujących władców. Po rozdzieleniu następowała większa kontrola zewnętrznych organów i można był realizować w efektywniejszy sposób różne inwestycje czy tez opłacać ważne instytucje, takie jak wojsko czy policję.

Narodowy Bank Polski

Narodowy Bank Polski to centralny bank w naszym kraju. Został założony w 1945 roku, tuż po wojnie, jako organ mający zajmować się polityka pieniężną w odbudowywanym kraju. Od samego początku tylko NBP przysługuje wyłączne prawo na emitowanie na terenie Polski pieniędzy.

NBP ma bardzo mocna pozycje w polskim prawie. Postarano się aby był on jak najbardziej niezależny od polityki, uzyskano to dzięki szczególnemu sposobowi wyboru prezesa. Prezes jest wybierany przez Sejm, większością głosów, z zaopiniowanych kandydatów przez Prezydenta i Premiera. Jego kadencja trwa sześć lat, jest on równocześnie przewodniczącym Rady Polityki Pieniężnej. Poza tym ma bardzo silne umocowanie jeśli chodzi o środowisko ekonomiczne w naszym kraju. Prezes Narodowego Banku Polskiego staje się często autorytetem jeśli chodzi o finanse, jego wypowiedzi są analizowane oraz wyciąga się z nich daleko idące wnioski. Musi więc on być osoba odpowiedzialną, posiadającą odpowiednią wiedzę oraz potrafiąca w razie potrzeby uspokoić sytuację. To prezes NBP w dużej mierze decyduje o polityce banku centralnego, ma duży wpływ na decyzję odnośnie wysokości stóp procentowych oraz emisji pieniądza. Zarządza również ogromnymi rezerwami walutowymi ulokowanymi na całym świecie.

Narodowy Bank Polski oprócz zadań typowo ekonomicznych ma również obowiązek prowadzenia działalności edukacyjnej i informacyjnej. Organizuje liczne konkursy, szczególnie dla dzieci i młodzieży, obejmuje patronat nad konferencjami i spotkaniami ekonomistów. NBP odpowiada również za szerzenie wiedzy o finansach wśród społeczeństwa, to ten podmiot przyczynił się w dużej mierze do wzrostu świadomości odnośnie inwestowania wśród Polaków.

Kolejny kierunek działalności NBP to szeroko rozumiane badania i analizy. Bank centralny ma za zadanie przewidywać procesy gospodarcze w zależności od sytuacji gospodarczej w kraju jak i na świecie. Dzięki współpracy z rządem, może wskazywać na potrzebę podjęcia konkretnych działań lub samemu to robić w ramach własnych kompetencji.

Rada Polityki Pieniężnej

Rada Polityki Pieniężnej jest organem ustawowym, wchodzącym w skład Narodowego Banku Polskiego. Można stwierdzić, że jest to jakby organ wykonawczy, który podejmuje w głosowaniach większość decyzji wynikających z możliwych kompetencji NBP. Niektórzy uważają, że RPP to pewnego rodzaju grono ekonomistów, którzy swoimi decyzjami w ogromnym stopniu wpływają na kształt polityki finansowej nie tylko banku centralnego ale również państwa.

Takie podejście wynika zapewne z dość szerokich kompetencji, zarówno NBP jak i samej Rady Polityki Pieniężnej. Rada działa przecież pod przewodnictwem prezesa Narodowego Banku Polskiego, a jej członkowie w odpowiedniej liczbie nominowani są przez najwyższe organy państwowe-Prezydenta, Sejm i Senat. Każdy z nich może powołać po trzy osoby na kadencję sześcioletnią. Dzięki temu członkowie rady obejmują poglądami szerokie spektrum sceny politycznej w Polsce.

Rada Polityki Pieniężnej ma ważne zadania, do najważniejszych należy ustalanie wysokości stóp procentowych. Odbywa się to po wcześniejszym przeanalizowaniu sytuacji gospodarczej w kraju, najnowszych wskaźników oraz spodziewanych procesów. Rada może podnieść, obniżyć lub pozostawić na dotychczasowym poziomie stopy procentowe. Decyzje rady w tym zakresie są zazwyczaj oczekiwane przez środowisko giełdowe, to od niej zależy kurs naszej waluty. Niektórzy ekonomiści uważają również, że rada może w dość znaczący sposób przyczyniać się do spowalniania bądź przyspieszenia rozwoju gospodarczego. Wskazują na fakt, że niskie stopy to tani kredyt i co za tym idzie więcej inwestycji. Inni w wyższych stopach widza ryzyko większej inflacji.

Rada Polityki Pieniężnej to również ustalanie obowiązkowej rezerwy bankowej, składanie sprawozdania o wykonaniu budżetu, współpraca przy opracowywaniu projektu ustawy budżetowej.

Obecnie przewodniczącym rady Polityki Pieniężnej jest Sławomir Skrzypek, prezes NBP. Wcześniej do grona najbardziej znanych należeli Hanna Gronkiewicz-Waltz oraz Leszek Balcerowicz. Wyjątkowość tego organu powoduje, że stanowisko to jest niezwykle prestiżowe w środowisku ekonomistów.

Zakup gruntów

W ostatnich latach zakup gruntów stał się znakomitym sposobem na inwestowanie pieniędzy. Nie dość, że cena gruntów systematycznie rośnie to dodatkowo z ziemi rolnej mamy dochód w postaci dopłat z Unii Europejskiej dla rolnictwa. Oczywiście, wszystko musimy odpowiednio zorganizować, jednak nie jest to trudne nawet dla mieszczucha.

Jeszcze kilkanaście lat temu ziemia była traktowana jako duże obciążenie, rolnicy chętnie pozbywali się jej. Niewielu przypuszczało, że zaledwie w kilka lat sytuacja zmieni się diametralnie,  ceny ziemi będą zwyżkowały w aż takiej skali. Powodem takiej sytuacji, zmiany mentalności i podejście do gruntów, było wejście Polski do Unii Europejskiej i wynikająca z tego faktu pomoc dla polskiego rolnictwa. Pojawiły się ogromne pieniądze a rolnicy stali się grupa uprzywilejowaną w kraju. Praktycznie tylko oni mogą liczyć na wsparcie w tak dużym wymiarze, nie liczone od ilości pracy czy inwestycji, tylko od hektara. Właśnie tak, im rolnik ma więcej ziemi tym wyższe dochody generuje. Oczywiście, należy zaznaczyć jedną sprawę-generuje dochody jeśli nie prowadzi działalności rolniczej lub prowadzi ja w ograniczonym stopniu. Dlaczego? Ponieważ chcąc utrzymywać się z normalnego rolnictwa musi ponosić duże dodatkowe koszta. Nie prowadząc jej, przy stosunkowo niewielkich nakładach zgarnia dopłaty do kieszeni.

Prześledźmy ta sytuację dokładnie. Dopłata na jeden hektar to obecnie kilkaset złotych, płatnych właścicielowi ziemi. Warunek jest jeden-grunt musi być utrzymany w dobrym stanie, czyli musi sprawiać wrażenie obrabianego. Co to za problem więc, wynająć sąsiada aby raz w roku zaorał pole, ewentualnie zasiać coś najtańszego i przeorać. Można również dzierżawić ziemię pod pastwiska za symboliczną opłatę. Nie ponosimy wtedy kosztów utrzymywania gospodarstwa, narzędzi, maszyn, paliwa czy nawozów. Większość dopłaty zostaje w kieszeni.

Inwestycja w grunty została już doceniona przez wiele osób, Unia stara się nawet wprowadzać ograniczenia odnośnie kupowania ziemi przez nierolników.