Ekonomia

Kryzys gospodarczy

Kryzys gospodarczy to jeden z najgorszych procesów jaki może dotknąć gospodarkę. Polega to na przejściu z wcześniejszej recesji lub tez nawet z pominięciem jej w głęboką stagnację a nawet spadek wartości produkcji. Kryzys gospodarczy może mieć wymiar zarówno lokalny czyli obejmujący jeden kraj lub region kilku państw, jak i ogólnoświatowy. Historia dostarcza nam wielu przykładów takich sytuacji, ludzkość wielokrotnie zaznała różnego typu kryzysów.

Ostatnim kryzysem, który był jednym z najbardziej dokuczliwych jest obecny, który trwa od  kilku lat i według analityków gospodarka światowa powoli z niego wychodzi. Powodem jego wystąpienia była głównie banka spekulacyjna na rynku nieruchomości w Stanach Zjednoczonych, która doprowadziła do masowych bankructw zarówno osób prywatnych jak i firm. Niewłaściwe kredyty okazały się być bez pokrycia, wartość nieruchomości dramatycznie spadła a banki mając problem ze ściągnięciem należności zaczęły upadać. W większości przypadków nawet pomoc państwa na niewiele się zdała, dopiero po wpompowaniu w gospodarkę ogromnych środków kryzys powoli zaczął ustępować.

Jednak największym kryzysem, mającym największe skutki nie tylko gospodarcze ale również społeczne i polityczne był wielki kryzys, który rozpoczął się w 1929 roku. Już wcześniej niektórzy ekonomiści zauważali niepokojące sygnały, jednak zapalnikiem do ogólnoświatowego krachu była panika na giełdzie nowojorskiej i jej dramatyczny upadek. W ciągu kilku dni spółki giełdowe zbankrutowały w dużej ilości, wartość akcji stopniała o kilkaset procent. Pociągnęło to za sobą masowe bankructwa oraz zwolnienia. Początkowo kryzys objął Stany Zjednoczone, niestety po kilku miesiącach dotarł na inne kontynenty. Szczególnie silnie dotknął kraje, które prowadziły ożywiona wymianę gospodarcza z USA, firmy działające na ich terenie były nastawione na eksport. W większości państw jako ratunek zastosowano politykę interwencjonizmu państwowego, ogromne publiczne środki przeznaczano na inwestycje.

Wielki kryzys gospodarczy 1929 rok

Wielki kryzys, który nazywany jest również wielką depresją uważany jest za jeden z największych jak nie największy kryzys gospodarczy jaki miał miejsce w XX wieku. Kryzys, który rozpoczął się w roku 1929 objął wszystkie kraje za wyjątkiem ZSRR.

Wielka depresja rozpoczęła się w Stanach Zjednoczonych po nowojorskiej giełdzie z 24 października 1929 – Wall Street. Wtedy to zgodnie z zapowiedziami fachowców spadły ceny niemalże wszystkich akcji, a co za tym idzie doprowadziły do bankructwa oraz zadłużenia, które objęły wszystkie kraje prócz ZSRR. Kryzys gospodarczy doprowadził do zwiększenia się bezrobocia, które w tym czasie w Stanach Zjednoczonych osiągnęło około 35%. Produkcja przemysłu spadła w Stanach Zjednoczonych, Polsce i wielu innych krajach o około 50%. Wolumen handlu światowego obniżył się z 3 miliardów w roku 1929, by cztery lata później spaść do miliarda dolarów. Dzięki kryzysowi zdaniem wielu osób do władzy doszedł Adolf Hitler.

Kryzys gospodarczy doprowadził do ograniczenia importu co jeszcze bardziej pogłębiło kryzys w krajach, które eksportowały towar do USA.

Wielki kryzys gospodarczy w kilku państwach trwał nawet do końca lat trzydziestych gdzie bezrobocie sięgało 40%, a zachwiany system finansowych państw nie pozwalał na zwiększenie produkcji, bowiem nie było pewności tego czy towar zostanie zakupiony przez społeczeństwo.

Aby odczuć jak najmniej kryzys i zakończyć go prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Delano Roosevelt wprowadził w życie program „nowego ładu”. Zgodnie z nim władze Stanów Zjednoczonych pośpieszyły z pomocą gospodarstwom rolnym. Uruchomiono także roboty publiczne, przy budowie dróg, mostów co pomogło odbić się od dna. Zgodnie z planem bezrobocie miało spaść do 10%, ale sztuka ta dla Roosevelta się nie udała.

W Polsce aby wyjść z kryzysu wprowadzono 4-letni plan inwestycyjny, który opracował Eugeniusz Kwiatkowski. Plan ten przewidywał rozbudowę Centralnego Okręgu Przemysłowego, który mieścił się w widłach Wisły i Sanu. Planowano zwiększenie liczby fabryk, niestety realizacja planu nie została zakończona z powodu wybuchu II wojny światowej.